Κώστας Γεμενετζής (ψυχίατρος – ψυχαναλυτής)

6163 kostas gemenetzis

Ψυχίατρος – Ψυχαναλυτής ο οποίος είναι ο εισηγητής του σεμιναρίου με τίτλο «Τέχνη και Ψυχανάλυση» που διεξάγεται στο χώρο  «Ψυχολογία – Τέχνη» (Π. Μελά 38, 3ος όροφος) κάθε δεύτερη Παρασκευή στις 18.00. O Κώστας Γεμενετζής μίλησε στην Μαρία Κενανίδου.

Στο κείμενό του ο εισηγητής αναφέρει: «…απόπειρα μιας συνομιλίας με έργα τέχνης από την ζωγραφική, τον κινηματογράφο, την λογοτεχνία και την μουσική. Συνομιλία η οποία, σε ευτυχείς περιπτώσεις, μπορεί να γίνεται για τον ψυχαναλυτή μαθητεία και συγχρόνως να αφήνει το έργο να προβάλλει σε μιαν άλλη καθαρότητα».

Ποιος ο στόχος των σεμιναρίων; Το έργο τέχνης και η ψυχανάλυση έχουν ένα κοινό: Κινούνται στην μοναδικότητα της στιγμής – της καλλιτεχνικής σύλληψης, της ζωντανής συνομιλίας αντίστοιχα. Η κίνηση αυτή έχει χαρακτηριστικά, η εξέταση των οποίων θα μπορούσε να βοηθήσει τόσο τον καλλιτέχνη όσο και τον ψυχαναλυτή στην διαλεύκανση του πεδίου στο οποίο κινούνται.

Μπορεί «η ζωή να γίνει τέχνη και η τέχνη ζωή»; Μπορεί, με μια προϋπόθεση: Η τέχνη να μην εγκλωβίζεται σε ένα ελιτίστικο ύφος που περιφρονεί την καθημερινότητα. Τέτοια τέχνη είναι για παράδειγμα η δημοτική ποίηση και μουσική, ο Ερωτόκριτος, ο Θεόφιλος, ο Παπαδιαμάντης, ο Bach και τα Lieder του Schubert, η ιαπωνική ζωγραφική του Ukiyo-e. Και αντίστοιχα η ζωή να μην προσπερνά τη ζωή, π.χ. προσβλέποντας σε ένα κοσμικό, η μεταφυσικό όραμα, π.χ. τα πολλά λεφτά, τον μεγάλο έρωτα, την ασφάλεια, την πρόοδο και την εξέλιξη, κάποια (κομμουνιστική, οικολογική κλπ.) ουτοπία, την μετά θάνατον ζωή.

Πώς ερμηνεύετε τη φράση του Πικάσο «Δεν ψάχνω, βρίσκω»; Μια έφηβη μου διηγούνταν κάποτε πως ένα αγόρι της είπε πως την αγαπά, κι αυτή του απάντησε «Απόδειξέ το!». Όμως την αγάπη δεν την ψάχνει κανείς, την βρίσκει, την βλέπει επάνω στον άλλο, στον εαυτό του. Ο Αριστοτέλης γράφει πως είναι αμορφωσιά να μη γνωρίζεις για ποια πράγματα χρειάζεται απόδειξη και για ποια όχι. Σήμερα, με την κυριαρχία της επιστημονικής / τεχνολογικής σκέψης, αυτή η αμορφωσιά είναι πανδημική.

Έχει συγγένεια η σιωπή ανάμεσα στον ψυχαναλυτή και τον ψυχαναλυόμενο μέσα στο δωμάτιο της ψυχανάλυσης και η σιωπή μέσα στο καλλιτεχνικό εργαστήρι, ανάμεσα στον καλλιτέχνη και το έργο του; Υπάρχουν πολλών ειδών σιωπές. Η συγγένεια θα μπορούσε να υπάρχει στην “καλή” σιωπή που βρίσκεται κοντά σε ό,τι οι Αρχαίοι ονόμαζαν “σχόλη” και δεν χαρακτηρίζεται από καμία βία (σιωπή της ντροπής, της άρνησης, της απαγόρευσης, της αναβολής κ.α.) αλλά είναι μια ελεύθερη, γεμάτη αιώρηση που μπορεί να αρκείται στην δική της ευδαιμονία, και άλλοτε πάλι μπορεί, σε ευτυχείς στιγμές, να γεννηθεί απ’ αυτήν κάτι ωραίο.

Μπορούν να αναδυθούν «αυτά που δεν έχουν ειπωθεί» μέσα από την τέχνη και την ψυχανάλυση; Προπάντων αυτά αναδύονται. Όμως δεν μιλάμε μόνο για “μυστικά” που έμεναν μέχρι τώρα κρυφά. Με κάθε φορά διαφορετικό τρόπο, τόσο στην τέχνη όσο και στην ψυχανάλυση εμφανίζονται τα πράγματα σε ένα άλλο, απρόσμενο, ανύποπτο και πολλές φορές, με την στενότερη, ή ευρύτερη έννοια, ιαματικό φως.

Ισχύει ότι το καλλιτεχνικό έργο, το κατανοούμε μόνο στο ίδιο μέτρο στο οποίο κατανοούμε τον εαυτό μας; Κατά την γνώμη μου ούτε στο έργο τέχνης ούτε όσον αφορά τον εαυτό μας δεν είναι η “κατανόηση” το πρωταρχικό. Η γνώση είναι μια μονό σχέση με τα πράγματα, και οπωσδήποτε όχι η πρωτογενής. Το έργο τέχνης το εμπειρώμαστε (βλέπουμε, ακούμε, διαβάζουμε) καταρχήν με το ζωντανό μας σώμα, και ανταποκρινόμαστε με το ζωντανό μας σώμα.

Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με το κέντρο στο Τηλ. & Fax : 2310 257070, 6970898814, Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε..